Tijdens de PAXXX-proeverij eind vorig jaar in restaurant De Badcuyp in Amsterdam proefden wij bij de tafel van De Vier Heemskinderen een aantal wijnen van het Sancerre-domein François Cotat, dat een unieke plaats inneemt in de regio. Het unieke kwaliteitsniveau in combinatie met de beperkte productie maakt dat de sancerres van Cotat internationaal tot de meest gewilde Loirewijnen behoren. proefnotities Jan en Kyra van LissumFrançois Cotat maakt klassieke stijl sancerre, net zoals zijn vader Paul en oom Francis dat sinds de jaren vijftig deden op het familiedomein in het dorp Chavignol. Terwijl in de jaren zestig en zeventig frisse, snel drinkbare sancerre trendy werd, maakten zij naam met een rijker en complexer type wijn waaraan Sancerre zijn status ooit te danken had. Vooral de steile wijngaarden rond Chavignol stonden voor de Tweede Wereldoorlog hoog in aanzien. In 1936 hadden ze zelfs een 1er Cru-status, die later weer werd ingetrokken, toen steeds meer vlakker en laag gelegen terrein werd beplant om de productie te vergroten.
Een belangrijke reden voor het hoge kwaliteitsniveau en het bijzonder grote rijpingpotentieel van de sauvignon blancs uit Chavignol is de aanwezigheid van Kimmeridge-kalksteen. Deze fossielenrijke mix van kalksteen en klei, in Sancerre ook wel Terres Blanches genoemd, vormt ook de basis voor vele topchampagnes en grand cru-wijnen uit Chablis.
Domaine François Cotat is een relatief jong wijngoed. Opgericht in 1947 door Paul en zijn neef Francis Cotat werd het in 1997 verdeeld tussen hun beider zonen François en Pascal. François, die op dat moment al bijna tien jaar wijnmaker was, kreeg bij de verdeling de kelders in Chavignol en ruim 4 hectare aan topwijngaarden.
Vrijwel alles is bij het oude gebleven sinds François het domein runt. Hij werkt traditioneel, ambachtelijk en biologisch met een biodynamisch accent. Hij beschikt niet over een bio-certificaat en gunt zichzelf de vrijheid om in te grijpen bij de vinificatie als het echt niet anders kan (al gebeurt dat zelden of nooit). Een van de weinige concessies die hij heeft gedaan ten aanzien van de methode van zijn voorgangers is dat hij het oogstmoment een jaar of 10 geleden iets vervroegd heeft. De Cotats stonden er altijd om bekend dat zij in de regio als allerlaatsten aan de oogst begonnen. François nam het besluit toen bleek dat de klimaatopwarming steeds vaker zorgde voor hogere restsuiker- en alcoholwaarden in zijn wijnen.
Het portfolio omvat nog altijd dezelfde witte wijnen afkomstig van de drie lieu-dits Les Monts Damnés, Culs de Beaujeu en La Grande Côte. Sinds 2005 is daar de witte Caillottes bij gekomen. De Cuvée Spéciale (sinds 1999: Cuvée Paul) werd en wordt alleen gemaakt in de beste oogstjaren. Blend van de twee vaten van La Grande Côte met het grootste rijpingspotentieel, gemaakt van de rijpste druiven. Vaak met wat restsuiker. Daarnaast produceert François net als zijn vader en oom een pinot noir rosé en soms, als de oogst groot genoeg is, een kleine hoeveelheid rode wijn. In de tijd van Paul en Francis was deze rode wijn voornamelijk bestemd voor familie en vrienden.
Les Monts Damnés
1,3 hectare grote wijngaard ten noordwesten van Chavignol, met zuidelijke oriëntatie. Terres Blanches-bodem met in het midden Kimmeridge- en bovenaan Portland-kalksteen.
Culs de Beaujeu
0,9 hectare grote wijngaard ten zuidwesten van Les Monts Damnés, oost-zuidoostelijke oriëntatie, zeer steil (tot 45%), veel erosie, iets koeler.
La Grande Côte
0,9 hectare grote wijngaard nabij Amigny, zuidelijke oriëntatie. Terres Blanches, diepere bodem.
Les Caillottes (gekocht in 1998)
0,6 hectare grote wijngaard tussen Chavignol en Sancerre, lager gelegen vlakker terrein, kalksteen met dunne laag keien.
Daarnaast bezit Cotat nog 0,5 hectare met pinot noir voor de productie van rosé en rood. Noordelijke oriëntatie.
Oogst en vinificatie
Tijdens en na een handmatige oogst in meerdere tri's worden de druiven streng geselecteerd. Vervolgens worden ze in hele trossen geperst met een oude houten pers. Fermentatie vindt plaats op kleine cuves en demi-muids van gemiddeld 7 jaar oud, met natuurlijke gisten, zonder temperatuurcontrole, zonder koeling, zonder sulfiet, en met een lichte bâtonnage aan het einde. Vlak voor kerst en in maart worden de wijnen overgestoken, eerst naar barriques, dan naar foeders. In totaal neemt de houtrijping 6 tot 8 maanden in beslag; nieuw hout komt er niet aan te pas. De wijnen worden ongeklaard, ongefilterd en met minimale dosering sulfiet gebotteld. Zowel voor de soutirages als bij de botteling wordt het ideale moment gekozen op basis van de stand van de maan. Eenmaal gebotteld hebben de wijnen minimaal een jaar of tien nodig om volwassen te worden.
Proefprofiel
De wijnen van Cotat zijn met veel precisie gemaakt. Ze zijn rijk aan vulling en prachtige aroma's en alles is mooi op elkaar afgestemd en uitgebalanceerd: grootse wijnen voor aan tafel.De Vier Heemskinderen, Stavoren, 0514 – 681 444
****
Les Monts Damnés, François Cotat, Sancerre, Frankrijk 2005 Sauvignon blanc, 1,3 ha groot perceel, terres blanches (klei en kalk), middenstuk Kimmeridge-bodem, bovenin Portland, zuidelijke oriëntatie; lichtgeel uiterlijk, fijne geurwaaier, ietwat gesloten, rijp fruit, sappig en aromatisch, licht mineralig, goede zoet-zuurbalans, verfijnde stijl, elegant, lange nagalm, mooi ontwikkelde gastronomische wijn
****
Les Culs de Beaujeu, François Cotat, Sancerre, Frankrijk 2005 Sauvignon blanc, 0,9 ha groot perceel, fossielrijke terres blanches, zeer steile helling (tot 45%) met veel erosie, oost-zuidoostelijke oriëntatie; lichtgeel van kleur, aromatisch, mooie fruitexpressie, goed sap, mineralig, expressief, goede spanningsboog, delicate stijl, licht pikant, goed ontwikkeld, evenwichtig, fris, veel diepgang, mooie lengte, doordrinkbare maaltijdwijn
*****
La Grande Côte, François Cotat, Sancerre, Frankrijk 2005 Sauvignon blanc, 0,9 ha groot perceel, diepere terres blanches, rijk aan fossielen; lichtgeel uiterlijk, rijp wit fruit, goed sap, elegant, mooie fraîcheur, aromatisch en versmolten, rechtlijnig, energieke, opwekkende stijl met lange slotakkoorden, mooi ontwikkeld en zeer evenwichtig, prachtige gastronomische wijn
***
La Grande Côte Cuvé Speciale, François Cotat, Sancerre, Frankrijk 1996 (magnum) Sauvignon blanc, botrytisjaar; correcte kleur met wat ontwikkeling, aangename geurwaaier, lichte thee-impressie in geur en wat vlierbessen, sappige aanzet, mooi gerijpte aroma’s, fraîcheur, bittertje, prima zuurgraad, goede spanningsboog, intens, aromatisch, opwekkende stijl, rijp en vullend, knappe structuur, veel diepgang en lengte
?
La Grande Côte, François Cotat, Sancerre, Frankrijk 1989 Sauvignon blanc; heel fijne geurwaaier, goed sap, mooie rijpe fruittoets, veel diepgang, schoon van smaak, energieke wijn, complex, fraai ontwikkeld, elegante stijl, lengte, fles is vermoedelijk niet helemaal zuiver, daarom geen sterrenwaardering
***(*)
Chavignol Rouge, François Cotat, Sancerre, Frankrijk 2013 Pinot noir; lichtrood, herfstbosimpressies in geur, licht aards, goed sap, kruidige ondertoon, heel energiek, puur en fris, licht floraal, verrassend goed ontwikkeld, elegant en doordrinkbaar, veel lengte, meer dan interessante wijn
